“En welke taal spreken jullie met elkaar”,… da’s nog zo’n vraag die ze mij en Anou stellen wanneer we out & about zijn. Anou is Franstalig, ik ben Nederlandstalig. Wij hebben allebei zowel Engels als Italiaans in onze vertaalstudies opgenomen, en kunnen zowel in FR & NL op zowel privé als professionele gelegenheden onze plan trekken. Toen we elkaar leerden kennen waren wij een viertalig koppel. Van Italië ging het toen naar België, en we hielden enkel FR & NL over.
Wat spreken we dan samen hier tussen onze vier muren? FR of NL? Daar antwoord ik vaak kort op :“Dat hangt af van wie van ons twee het meeste derdoor zit. Le plus crevé.” Wat mij immers veel meer interesseert is de vraag “waarom we welke taal spreken”.
Nu we vijf jaar samen zijn, is het tijd voor een grondige analyse. En mogelijk de langste blogpost ooit op deze blog. Wippie!
De taalkeuze hangt dus vaak af van onze staat van wakkerheid. Als ik moe ben, dan marcheren mijn hersenen op halve snelheid, en zeker het talencompartiment doet het dan niet zo goed. Dan krijg ik er enkel Nederlands uit. Omgekeerd ook, als ik fris & monter ben, dan slaag ik er veel beter in om uit m’n Franse vocabulaire volledig te benutten.
Die logica mag doorgetrokken worden: zijn we allebei wat sufjes, dan spreek ik Nederlands & antwoordt zij in het Frans. Simpel, en ja, wij kunnen dat. Vraag ons niet hoe, maar dat werkt goed genoeg. Soms weten wij zelfs niet in welke taal we spreken of aangesproken worden. Ne Brusselse mengelink quoi.
Nog interessanter wordt het wanneer we discussiëren. Dan draaien we de rollen om en spreken we opzettelijk niet in onze moedertalen. Ik ga Frans spreken, zij Nederlands. In een conversatie waarbij wij allebei willen dat er geen sprake kan zijn van misverstanden, willen we ons bij wijze van spreke op veiliger terrein begeven door onze taal te beperken.
Ook al haal ik dan mijn beste Frans boven om mijn punt over te brengen, dan ben ik zeker dat zij alles zal verstaan. De boodschap is van de eerste keer duidelijk. Omgekeerd, als zij Nederlands met mij spreekt, ga ik haar niet moeten vragen een woord te herhalen dat ik verkeerd heb verstaan.
En, beste lezer, weet je wat het grootste voordeel is van een tweetalig koppel? Door geforceerd in de andere taal te spreken kan je een nuance-vrije discussie forceren. Dat is in een relatie soms nodig. Een eentalig koppel kan zoiets niet. Het gaat in vele koppels niet alleen om wat hij zegt, maar even hard om hoe hij het zegt. Kent ge’t verhaal? Van die koppels die ruzie beginnen maken waarbij het dan gaat over de manier waarop zij iets gezegd heeft, en uiteindelijk vergeten waarover de discussie in se ging.
Hoe meer woorden je kent om iets te beschrijven, hoe vager dat begrip dan uiteindelijk kan worden. Als wij in onze wederzijdse talen spreken, dan bevinden we ons echter in een vernauwde woordenschat en, begrijp me niet verkeerd, versimpelde zinsbouw. Wikipedia-artikels in simplified English zijn heerlijk om te lezen.
Elk foordeel heb z’n nadeel. Ik stel me dan soms de vraag of we in ons koppel, net doordat we eigenlijk nooit in een moedertaal met elkaar spreken, en dat ook nooit zullen kunnen doen, geen bepaalde gevoelswaarde missen. Een je-ne-sais-quoi-gevoel. Een talenklik. Nuances die meteen duidelijk zijn voor allebei. Iets wat ééntalige koppels dus wél hebben. Dat kan immers soms verdomde handig zijn. Maar dan nog stel ik me de vraag of dat dan een nadeel dan wel een voordeel is.
Het komt immers heel zelden voor dat wij gaan ruzie maken, of dat onze conversatie scheef zou lopen, doordat onze talen niet goed zitten. Wij verstaan elkaar heel goed en voelen elkaar goed aan. Integendeel, als er ook maar een discussie dreigt om te slaan in ruzie, kunnen wij meteen het excuus “sja, taal, misverstand, blah” bovenhalen om ons weer op gelijke tred te brengen. Errug cool: wij maken zelden ruzie :)
Nog een voordeel van 2 talen: een brede horizon. Wij kunnen tv-kanalen van VT4 over France2 tot VPRO aan. We begrijpen de programma’s goed, en begrijpen ook meteen waarom ze bestaan. Docusoaps vinden we enkel op de Vlaamse kanalen, celebritypanelshows vinden we op Franse kanalen. En we kijken naar allebei. Wij zijn meer genres gewoon. Een concreet, en banaal resultaat is dan dat je “op het werk mee kunt praten”, en ik kan dat dus met dubbel zoveel collega’s als ééntalige Jopie.
Zijn wij ietsje minder koppel omdat we niet dezelfde taal spreken..Mist onze relatie aan gevoelswaarde…Nee, een klik hebben we wel hoor, zonder dat daar het begrip taal komt bij zien. Ik moet bij wijze van spreken maar naar Anou kijken en ik weet in wat ze zin heeft op haren boterham en wat ze wilt drinken als ontbijt. Daarvoor zijt ge natuurlijk ook al 5 jaar samen…
Long shot misschien, maar zijn er mensen die zich in het bovenstaande stukje herkennen? Tweetalige koppels aller landen, vous êtes où?
Op uw werk, in uw keuken, overal. Zet naast uw Senseo machien een potje kaneel.